Melktsunami?

Melktsunami

Met het afschaffen van de melkquota kunnen de Europese boeren ongelimiteerd melk produceren. De overgang naar deze nieuwe situatie brengt veel onzekerheid en zorgen teweeg, maar tegelijkertijd ontstaat er ruimte om te groeien, te exporteren en te concurreren. De verwachting is dat het aantal koeien en de Nederlandse melkproductie met twintig procent zal toenemen tot 2020. De vraag is of Nederland overspoeld zal worden door een melktsunami. En wie weet de gevolgen voor de koe, de boer, het landschap en de sector te voorspellen?

De witte motor

Om te beginnen zit het met het imago van Nederland als zuivelland wel goed. Wereldwijd wordt ons land geassocieerd met symbolen als kaas en in traditionele klederdracht gehulde kaasmeisjes. Groene weidelandschappen met grazende koeien en windmolens spelen een belangrijke rol in de beeldvorming rond ons land. Achter dit beeld en onze eigen zuivelcultuur schuilt een moderne, innovatieve en ondernemende economische sector van melkveehouderijen en zuivelindustrie.

Met 8% van de melkproductie is Nederland na Duitsland, Frankrijk, Polen en het Verenigd Koninkrijk de vijfde melkproducent van Europa. Zo’n 18 duizend boerenbedrijven produceren met 1,6 miljoen koeien 12,7 miljard kg melk per jaar. Dat is ruim 700 kg per capita, ruim boven het mondiale gemiddelde van 105 kg.

Melktsunami

Van die melk wordt 98% door 23 bedrijven met 52 fabrieken in Nederland verwerkt tot zuivelproducten zoals kaas (56%), melkpoeder (13%), boter, consumptiemelk, yoghurt en wei. Daarvan gaat 65% naar het buitenland, met name de Europese Unie, die goed is voor ruim twee derde van de totale uitvoerwaarde. De Nederlandse melkveehouderij en de zuivelindustrie tezamen hadden in 2014 een productiewaarde van 12 miljard euro. De sector is in omvang ongeveer één zesde van de totale voedingsmiddelenindustrie in Nederland.

Met zo’n 45.000 directe banen een bijdrage van 9% aan het Nederlandse handelsoverschot speelt zij een belangrijke rol in onze economie. Het Nederlandse Royal FrieslandCampina behoort tot de top vijf van grootste zuivelondernemingen in de wereld.

Op basis van deze getallen en met een uitstekende logistieke infrastructuur mag de zuivelsector zich met recht een witte motor noemen.

Uw mening

Aanvankelijk was een grote meerderheid (80 procent) voor het geleidelijk afschaffen van de melkquota, zoals bleek uit een onderzoek van LTO onder 4000 leden.

Zes jaar later, in 2013, meldde het vakblad Melkvee Magazine dat 40 procent van de melkveehouders het er niet mee eens is dat het melkquotum wordt afgeschaft. Deze peiling, onder 644 melkveehouders, liet zien dat een kleine meerderheid van 54 procent het prima vond dat het quotum verdwijnt, 6 procent stond daar neutraal tegenover.

Men bleek zich met name zorgen te maken over de melkproductie en de melkprijsontwikkeling na afschaffing. Ruim 91 procent verwachtte dat de Nederlandse melkproductie zal stijgen. Ongeveer 72 procent van de boeren voorspelde dat de melkprijs als gevolg van de toegenomen melkaanvoer zal dalen.

Terwijl voor de LTO het melkquotum niet snel genoeg kon verdwijnen, liet de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV), een kritische zus van de LTO, een ander geluid horen. Samen met Europese zusterorganisaties verenigd in de European Milk Board, voerde de NMV actie voor een vorm van quotering.

De NMV is van mening dat de melkveehouders zich niet voldoende bewust zijn van wat er gebeurt na 1 april 2015. De vrees is dat door een enorme toename van de hoeveelheid melk (acht procent van de mondiale melkproductie wordt op de wereldmarkt verhandeld – één procent meer staat dus gelijk aan een verhoging met twaalf procent van het aanbod), de melkprijs flink zal dalen en Nederland in een soort ‘survival of the fittest’ de slag zal verliezen van landen als Nieuw-Zeeland, waar tegen een veel lagere kostprijs geproduceerd wordt.

Ondanks het verdwijnen van de post rente/afschrijving/huur melkquotum, kampen de Nederlandse boeren met een relatief hoge kostprijs. Kosten voor productiemiddelen en arbeid zijn hoog, en een reeds hoge productiviteit maakt kostenbesparing uitdagend.

Kosten en opbrengsten van de melk liggen veelal dicht bij elkaar; in tijden van dalende prijzen kan dit leiden tot lage of zelfs negatieve marges voor de melkveehouderij. De verwachting is dat de sector onder invloed van prijsvolatiliteit geleidelijk verder zal consolideren en dat alleen de grotere en sterkere bedrijven succesvol blijven.

De Nederlandse zuivelcoöperaties hebben aangegeven ook na 1 april 2015 alle melk van hun leden af te blijven nemen; een geruststellende gedachte voor de melkveehouders.

De afnamegarantie is zonder koppeling aan een prijsgarantie echter een schijnzekerheid. Uitbetalingsprijzen kunnen alleen op peil blijven als de coöperaties erin slagen om hoogrenderende producten (als babyvoeding en hoogwaardige eiwitten) af te zetten, opdat de leden er niet in inkomen op achteruit gaan en in staat zullen zijn investeringen in bijvoorbeeld schaalvergroting terug te verdienen.

Om verkoop en productie op elkaar af te stemmen zullen zuivelondernemingen en hun melkveehouders op zeer intensieve wijze informatie moeten (blijven) uitwisselen.

Zijn u en uw dieren klaar voor een bedrijfsvoering zonder quotum?

Meer weten?

Neem dan contact op met gezondekoe.nl om m.b.v. samenwerken de preventie op uw bedrijf verbeteren.

Neem contact met ons op voor begeleiding en transitieadvies op maat.

contact

Referenties

LTO Nederland (2015). Melkprijsvergelijking januari 2015. Geraadpleegd maart 2015 via http://www.milkprices.nl/Reviews/nl201501.pdf

Melkvee Magazine (2013). 40% boeren oneens met afschaffen quotum. Geraadpleegd maart 2015 via http://www.melkvee.nl/nieuws/2779/40—boeren-oneens-met-afschaffen-quotum

Nederlandse Zuivel Organisatie (2015). De witte motor – De kracht en de uitdagingen van de Nederlandse zuivelsector. Geraadpleegd maart 2015 via http://www.duurzamezuivelketen.nl/sites/default/files/rapport_de_witte_motor.pdf

Productschap Zuivel (2014). Zuivel in cijfers 2013. Geraadpleegd maart 2015 via https://www.prodzuivel.nl/pz/productschap/publicaties/zic/zic2013.pdf

Rabobank (2009). Samenvatting studie ‘Anders melken’ – De toekomst van de Nederlandse melkveehouderij. Geraadpleegd maart 2015 via https://www.rabobank.nl/images/3469_anders_melken_29180579.pdf

Wageningen UR Livestock Research (2014). Handboek Melkveehouderij 2014 digitaal. Geraadpleegd maart 2015 via http://www.wageningenur.nl/nl/show/Handboek-Melkveehouderij.htm

Dit bericht is gepubliceerd in Nieuws.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *